Dauwwandeling

Een dauwwandeling langs de Dommel onder begeleiding van een gids. Echt de moeite waard, zo leer je nog eens iets bij over die ‘sloot’ in onze gemeente.Op zondag 12 april om 7:00 uur in de vroegte was de jaarlijkse wandeling van Tuinhier ‘t Hent en deze activiteit trok 43 vroege vogels. Natuurlijk hebben we veel gehoord en gezien, maar om alles te onthouden! vandaar een stukje geschiedenis en informatie over onze Dommel. Meer informatie is altijd terug te vinden op http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Dommel

Onze gids heeft onderweg nog een gedicht van eigen hand voorgedragen, natuurlijk willen wij u dat niet onthouden

De Wisselstroom Jaak Weltens

Na twee uur lopen, luister, kijken en bovenal genieten van de prachtige omgeving, had het bestuur van Tuinhier ’t Hent de belegde broodjes al klaar en konden we genieten van een lekkere tas koffie of thee.

 Bekijk hier alle foto’s

Geschiedenis

Geologisch gezien ligt het bovenstroomse dal van de Dommel in de Centrale Slenk. Lang geleden hebben achtereenvolgens de Rijn en de Maas door dit dal en het aansluitende dal van de Kleine Dommel gestroomd, doch deze hebben hun bedding steeds verder naar het oosten verlegd.Het is niet bekend wanneer de naam “Dommel” ontstond. In het begin van achtste eeuw maakt Bisschop Willibrord melding van de rivier “Duthmala”. Dom, dud, dut of duth stamt mogelijk af van dutten of dodde wat riet (lisdodde) betekent. Mel is een verwijzing naar maal, wat stroom of stromen betekent. De Dommel was ooit een belangrijke rivier. In de Romeinse tijd werd er waarschijnlijk op gevaren. Vermoedelijk stroomde de rivier vroeger sneller en was ze dieper uitgesneden in het landschap. Dit veranderde toen de mens ingreep en de oeverbossen kapte om daar hooilanden van te maken. Dit proces was omstreeks 1450 afgerond. Zand kreeg vrij spel enhier en daar werd de rivier daardoor afgesneden en vormden zich stroomversnellingen. Daardoor ging de rivier meanderen. Ook overstromingen kwamen voor, mede door de bouw van watermolens, waartoe immers het water opgestuwd moest worden. Dit gaf aanleiding tot veel conflicten omtrent het maximaal toegestane waterpeil. In 1863 werd WaterschapDe Dommel opgericht, in het bijzonder om de wateroverlast te beperken. In de 20e eeuw werden vele doornhagen vernietigd, daar prikkeldraad efficiënter was. De intensivering van de landbouw bracht kunstmest en intensieve veehouderij, dus ook dierlijke mest, waardoor het water van de Dommel zeer voedselrijk werd. Dit werd nog verergerd door de sterke verstedelijking, waardoor de hoeveelheid afvalwater uit huishoudens en industrie steeds toenam. Tot1950 had zelfs een stad als Eindhoven geen waterzuiveringsinstallatie. Het Dommelwater was buitengewoon smerig, maar in 1963 werd een grote waterzuiveringsinstallatie te Eindhoven geopend, en door transportleidingen zijn daarop ook een groot aantal plaatsen in de regio aangesloten. De zuiveringsinstallatie werd voortdurend uitgebreid.Het Vlaamse deel van het stroomgebied begon later met de bouw van zuiveringsinstallaties, maar ook daar zijn inmiddels grote vorderingen gemaakt.Bleef het gevaar van overstort bij langdurige regenval, waardoor soms toch nog water van slechte kwaliteit in de Dommel terecht kwam. Dit kon worden tegengegaan door de waterbergingscapaciteit van de riolering uit de breiden en door retentievijvers aan te leggen.Delen van de Dommel vielen ten offer aan kanalisatie ofwel het rechttrekken van de Dommel. Dit proces begon al omstreeks 1890 en strekte zich uit tot diep in de tweede helft van de 20e eeuw. Doel was om het water sneller af te voeren en grond te winnen. In het eerste decennium van de 21e eeuw heeft het Waterschap weer plannen ontwikkeld om de Dommel een natuurlijker karakter te geven en de kanalisatie over aanzienlijke afstanden ongedaan te maken. Hierdoor zal tevens de waterbergingscapaciteit van de rivier toenemen. Zo stroomt de Dommel sinds 2013 weer door de originele loop in Boxtel en heeft het afwateringskanaal ten oosten van Boxtel niet langer de rol van hoofdloop maar, van back-up bij een hoge water aanvoer.[2]

Bron en stroomgebied

Het stroomgebied van de Dommel behoort tot dat van de Maas. Ten westen ervan ligt het stroomgebied van deDonge, dat eveneens tot het stroomgebied van de Maas behoort. Verder naar het zuiden ligt het stroomgebied van de Schelde. Ten oosten van de Dommel ligt het stroomgebied van de Aa. Verder naar het zuiden vindt men een aantal riviertjes die rechtstreeks in de Maas uitkomen.De bron van de Dommel bevindt zich op het Kempens plateau bij het gehucht Wauberg in de gemeente Peer inLimburg. Op dit plateau ontspringen ook beken die rechtstreeks naar de Maas vloeien, dan wel via Zwarte Beek enDemer naar de Schelde vloeien. De bron van de Dommel ligt op 77 meter boven zeeniveau. Het verval van de Dommel is 75 meter. Via Overpelt en Neerpelt bereikt het riviertje de Nederlandse grens, die het ten zuiden vanSchaft passeert. Vanaf de Belgisch-Nederlandse grens bij Borkel en Schaft is het verval nog slechts 25 meter. ViaDommelen en Veldhoven bereikt de Dommel Eindhoven en vervolgens meandert de rivier noordwaarts via Son en BreugelSint-OedenrodeBoxtelGemondeSint-Michielsgestel en Vught naar ‘s-Hertogenbosch. Aldaar komt de Dommel samen met de Aa, om als Dieze verder te stromen. Ter hoogte van Engelen volgt de scheepsroute hetDiezekanaal, welke na Sluis Engelen de Maas instroomt. De rivier stroomt nog noordwaarts in de richting van het voormalige Fort Crèvecoeur om via de spuisluizen de Maas in te stromen.Tussen Eindhoven en Son en Breugel kruist de Dommel het Wilhelminakanaal. De Dommel stroomt hier onder het hoger gelegen kanaal door, net zoals de rivier dat eerder al in Neerpelt doet onder het Maas-Scheldekanaal.

Watergolf Eindhoven

Om te zorgen dat Gestel (Eindhoven) in de toekomst geen last van heeft van overstromingen van de Dommel, zijn er eind 2014 kades aangelegd van 60 cm hoog langs de Dommel en omgeving. Op de kade is ook meteen een nieuw fietspad aangelegd. Door deze aanpassingen heeft het gebied Dommeldal-Zuid een nieuw aanblik gekregen met nog meer ruimte voor de natuur en de Dommel.

Afvoer

De afvoer van de Dommel is zeer onregelmatig en is afhankelijk van de hoeveelheid regen die is gevallen in het bekken van de Dommel. Op het moment dat de Dommel samenvloeit met de Aa is de gemiddelde afvoer 14 m³/s. In droge tijden kan dit slechts enkele kubieke meters per seconde bedragen, terwijl in extreem natte tijden een afvoer van 100 m³/s niet ongehoord is.

Watermolens

Langs de Dommel zijn nog verschillende watermolens bewaard gebleven, zowel op Belgisch als op Nederlands grondgebied. Dat is het geval in Overpelt(KleinmolenWedelse MolenBemvoortse Molen en Slagmolen), Valkenswaard (Venbergse Watermolen), Dommelen (Dommelse Watermolen), Waalre (Volmolen),Eindhoven (Genneper watermolen) en Nederwetten (Hooidonkse watermolen). Vaak betreft het hier zeer oude molens. Zo werd de Wedelse Molen al in 710 vermeld.Andere watermolens langs de Dommel zijn geheel of gedeeltelijk verdwenen, namelijk de Loondermolen tussen de Dommelse Watermolen en de Volmolen, deStratumse Watermolen te Eindhoven en de Woenselse Watermolen te Woensel, de Wolfswinkelse Watermolen bij Son, de Borchmolen in Sint-Oedenrode, deKasterense Watermolen, twee watermolens in Boxtel en de watermolen bij Herlaar.

Beschermde Natuur langs de Dommel

N2000 Bescherming voor de waterloop

Vanaf de Belgische Grens tot de monding van de Run maakt de Dommel (de waterloop zelf) deel uit van het Europese Natuurnetwerk Natura 2000 (gebiedLeenderbos, Groote Heide en de Plateaux) Het is aangewezen o.a. wegens het voorkomen van de drijvende waterweegbree.

Natuurgebieden

Bovendien voert de Dommel door een aantal natuurgebieden, waarvan meerdere zijn aangewezen als Natura2000-gebieden. Het betreft hier van de Belgische grens af de volgende gebieden:

Eigenaar: Staatsbosbeheer

  • Dommeldal bij Liempde en Olland

Eigenaar: Brabants Landschap, deel Nationaal Landschap Het Groene Woud

De uitnodiging

Hierin zijn niet inbegrepen gebieden langs zijbeken zoals Tongelreep, Groote Aa, Strijper Aa, Kleine Dommel en Hooidonkse Beek

De beek de Dommel ontspringt in Wauberg, één van de Peerse dorpen. Het beekje ontpopt zich in Nederland tot een echte rivier die uitmondt in de Maas. Rondom de Dommel in Peer bevindt zich een erg waardevol natuurgebied.

Het Natuur- en Milieuleerpad “Mullemer Bemden” kronkelt langs de oevers van de Dommel en leert je, aan de hand van infoborden, meer over landbouw, waterzuivering en de oorspronkelijke loop van de beek. Je loopt er langs prachtige bossen met wilgen, elsen, eiken en populieren en je leert meer over de hooilanden, poelen en de begrazing van weilanden. Of hoe landbouw en natuur hand in hand kunnen gaan

Dat gaan we allemaal aan den lijve ondervinden tijdens onze begeleide dauw-wandeling van zo’n 2 uur op zondag 12 april aanstaande.

Dit is een activiteit voor het hele gezin!

Wij vertrekken om 6u45’ aan de kerk van het Herent.  Vertrek van de wandeling is om 7u00’ aan de Esmeralda (Steenweg Wijchmaal) in Peer.  Zij die willen kunnen ook rechtstreeks rijden.

Achteraf zijn er broodjes en koffie voorzien.

Als je vroeg uit de veren kan en er bij wil zijn, graag een seintje aan

Jean Vandekerkhof tel. 011 64 70 89 voor donderdagavond 9 april.

Best een verrekijker en bij nat weer ook laarzen meebrengen.

Het bestuur.